Uglerod maddalarynyň arasyndaky grafit bilen uglerodyň arasyndaky tapawut uglerodyň her bir maddada emele gelmegindedir. Uglerod atomlary zynjyrlarda we halkalarda birleşýär. Her bir uglerod maddasynda uglerodyň özboluşly emele gelmegi emele gelip bilýär.
Uglerod iň ýumşak materialy (grafit) we iň berk maddany (almaz) öndürýär. Uglerod maddalarynyň arasyndaky esasy tapawut uglerodyň her bir maddada emele gelmegindedir. Uglerod atomlary zynjyrlarda we halkalarda birleşýärler. Her bir uglerod maddasynda uglerodyň özboluşly emele gelmegi emele gelip bilýär.
Bu element özbaşyna baglanyşyklar we birleşmeler emele getirmek üçin ýörite ukyba eýedir, bu bolsa oňa atomlaryny tertiplemek we täzeden düzmäge mümkinçilik berýär. Ähli elementleriň arasynda uglerod iň köp birleşmeleri - takmynan 10 million emele gelmegi öndürýär!
Uglerodyň dürli ulanylyşlary bar, olar arassa uglerod we uglerod birleşmeleri hökmünde ulanylýar. Esasan, ol metan gazy we çig nebit görnüşinde uglewodorodlar hökmünde hereket edýär. Çig nebit benzin we kerosine öwrülip bilner. Iki madda hem ýylylyk, maşynlar we başgalar üçin ýangyç hökmünde hyzmat edýär.
Uglerod ýaşaýyş üçin zerur bolan suwuň emele gelmegine hem jogapkärdir. Ol şeýle hem sellýuloza (ösümliklerde) we plastmassa ýaly polimerler görnüşinde bar.
Beýleki tarapdan, grafit uglerodyň allotropydyr; bu onuň diňe arassa ugleroddan ýasalan maddadygyny aňladýar. Beýleki allotroplara almaz, amorf uglerod we kömür girýär.
“Grafit” grek dilindäki “graphein” sözünden gelip çykýar, bu bolsa iňlis dilinde “ýazmak” diýmegi aňladýar. Uglerod atomlary biri-biri bilen listlere birleşende emele gelýän grafit uglerodyň iň durnukly görnüşidir.
Grafit ýumşak, ýöne örän berk. Ol ýylylyga çydamly we şol bir wagtyň özünde gowy ýylylyk geçirijisidir. Metamorfik dag jynslarynda duş gelýän ol gara çal reňkden gara reňke çenli reňkde metal, ýöne mat madda hökmünde görünýär. Grafit ýaglydyr, bu bolsa ony gowy ýaglaýjy edýär.
Grafit aýna önümçiliginde pigment we galyplaýjy serişde hökmünde hem ulanylýar. Ýadro reaktorlarynda grafit elektron moderator hökmünde hem ulanylýar.
Uglerod bilen grafidiň näme üçin bir we şol bir zat hasaplanýandygy geň däl; ahyrsoňy olar bir-biri bilen ýakyn baglanyşykly. Grafit ugleroddan gelip çykýar we uglerod grafite öwrülýär. Emma olara ýakyndan seretseňiz, olaryň bir we şol bir zat däldigini görersiňiz.
Ýerleşdirilen wagty: 2020-nji ýylyň 4-nji dekabry