Umuman, kalsinasiýadan öň çig koladaky çyglylygy mejbury ýagdaýda guratmak zerurdyr, esasanam guradyşyň möhüm proses bolan aşakdaky ýagdaýlarda:
I. Çyglylygyň kalsinasiýa prosesine ýaramaz täsiri
1. Uçujy maddalaryň çykarylyşynyň netijeliligine täsir etmek
Çig koks (meselem, nebit koksy we antrasit) aşa köp çyglylygy öz içine alýan bolsa, suwuň bugarmagy köp mukdarda ýylylygy sarp edýär we başlangyç tapgyrda kalsinasiýa peçinde temperatura üýtgemelerine getirýär. Bu bolsa uçujy maddalaryň (meselem, kükürt we wodorod birleşmeleri) durnukly çykarylmagyna täsir edýär. Mysal üçin, nebit koksy esasan 200°C-den aşak temperaturada çyglylygy çykarýar. Çyglylyk doly aýrylmasa, uçujy maddalaryň çykarylyşy tapgyry (500-700°C) ýeterlik temperatura sebäpli gijikdirilip bilner, bu bolsa çig malyň deň däl kiçelmegine we önümiň çatlamagynyň töwekgelçiliginiň ýokarlanmagyna getirýär.
2. Çig mallaryň fiziki häsiýetlerini azaltmak
Çyglylyk çig mal bölejikleriniň arasyndaky jebisligi peseldýär, bu bolsa owradyş, elemek we üwemek ýaly öňünden gaýtadan işlemek amallaryny kynlaşdyrýar. Mysal üçin, çyglylygy 10% -den ýokary bolan nebit koksy owradyş wagtynda enjamlaryň tıkanmagyna sezewar bolýar we üwelenden soň deň däl bölejik ölçeglerini emele getirýär, bu bolsa soňraky garyşdyrma we emele getirme prosesleriniň hiline täsir edýär.
3. Energiýa sarp edilişiniň we çykdajylarynyň artmagy
Çyglylygyň bugarmagy üçin goşmaça ýylylyk gerek. Eger öňünden guradylmasa, kalsinasiýa pejiniň temperaturany saklamak üçin has köp ýangyç sarp etmegi gerek. Mysal hökmünde nebit koksyny alyp, çyglylygyň mukdaryny 1% azaltmak ýylylyk sarp edilişiniň her kilogramyna takmynan 20 kilojoul tygşytlap biler we guradyş bilen işlemek önümçilik çykdajylaryny ep-esli azaldyp biler.
II. Guradyş arkaly kalsinasiýa hiliniň ýokarlandyrylmagy
1. Çig mallaryň dykyzlygyny we berkligini ýokarlandyrmak
Guradylandan soň, çig malyň çyglylygy 0,3%-den aşak düşýär. Kalsinasiýa wagtynda uçujy maddalaryň bölünip çykmagy has düýpli bolýar we çig malyň göwrüminiň kiçelmegi deň bolýar. Çig malyň hakyky dykyzlygy (meselem, nebit koksy üçin 1,42-1,61 g/sm³-den 2,00-2,12 g/sm³-e çenli ýokarlanýar) we mehaniki berkligi ep-esli ýokarlanýar, bişirme tapgyrynda önümleriň ikinji gezek kiçelmegini azaldýar.
2. Geçirijiligi we oksidlenme garşylygyny ýokarlandyrmak
Kalsinasiýa wagtynda çig malyň molekulýar gurluşy täzeden üýtgeýär we garşylyk peselýär (meselem, nebit koksynyň garşylygy kalsinasiýa temperaturasynyň ýokarlanmagy bilen peselýär), bu bolsa geçirijiligi gowulandyrýar. Şol bir wagtyň özünde, bölejikleriň ýüzünde pirolitik uglerod plýonkasy çökýär, bu bolsa oksidlenme garşylygyny ýokarlandyrýar we önümleriň hyzmat möhletini uzaldýar.
3. Prosesleriň durnuklylygyny optimizirlemek
Deňeşdirilen çyglylyk mukdary bolan guradylan çig mallar kalsinasiýa peçinde temperaturanyň güýçli üýtgemeleriniň öňüni alyp we enjamlara termal stress zyýanyny azaldyp biler. Mysal üçin, koks peçine girýän kömüriň çyglylyk mukdaryny 3% -den aşak gözegçilik etmek arkaly koks zawodlary koks peçleriniň ömrüni 10 ýyldan gowrak uzaldyp we koks peç kamerasynyň diwarlarynyň deformasiýa tizligini 90% azaldyp biler.
III. Guratmak prosesi üçin amaly talaplar
1. Temperatura we wagt gözegçiligi
Guradyş temperaturasy adatça 110-130°C aralygynda bolýar we wagty çig malyň bölejikleriniň ululygyna we başlangyç çyglylygyna görä sazlamak gerek. Mysal üçin, bölejikleriniň ululygy 3 mm-den az bolan nebit koksy çyglylygyň deň derejede buharlanmagyny üpjün etmek üçin takmynan 2-4 sagat guradyş talap edýär.
2. Enjamlary saýlamak
Umumy guradyjy enjamlara aýlanýan peçler we baraban guradyjylar girýär. Aýlanýan peçler garşy tok bilen gyzdyrmak arkaly netijeli guradyjyny üpjün edýär, baraban guradyjylar bolsa içerki gönükdiriji plitalar we arassalaýjy enjamlar bilen materiallaryň ýelmeşmegini azaldýar we guradyjynyň netijeliligini ýokarlandyrýar.
3. Daşky gurşaw we howpsuzlyk çäreleri
Guradyş ulgamy işlenen tozany azaltmak üçin tozan aýyrýan enjamlar (siklon tozan ýygnaýjylar + çygly tozan ýygnaýjylar ýaly) bilen enjamlaşdyrylmaly, tozan aýyrmagyň netijeliligi 99% ýa-da ondan hem ýokary bolmaly. Şol bir wagtyň özünde, ýanma ulgamy ulanmak aňsat we ygtybarly bolan gaz bilen işleýän ot ýakyjyny ulanýar.
Ýerleşdirilen wagty: 2026-njy ýylyň 13-nji apreli