Grafit elektrodlarynyň önümçilik prosesinde uglerod zyňyndylary bilen baglanyşykly meseleler, aşakda görkezilişi ýaly, tehnologik täzelenmeleriň, prosesi optimizirlemegiň we energiýany dolandyrmagyň strategiýalarynyň utgaşmasy arkaly toplumlaýyn çözülip bilner:
I. Tehnologiki täzelenmeler: Ýokary netijeli enjamlar we arassa energiýanyň ornuny tutmak
1. Grafitleşdiriş peçleriniň tehnologiýasynyň gaýtalanmagy
Adaty Acheson peçleri grafit elektrodlarynyň her tonnasy üçin 3200-4800 kWt/sagada çenli energiýa sarp edýär, temperatura üýtgemeleri bolsa energiýanyň ýitgisine getirýär. Uzynlyk grafitleşdiriş (LWG) peçleriniň ornaşdyrylmagy gyzdyryş wagtyny 9-15 sagada çenli gysgaldyp, elektrik energiýasynyň sarp edilişini 20%-30% azaldyp we has deň garşylyga ýetip biler. Mysal üçin, Sinszýan Gündogar Ümid Karbon Taslamasy LWG peçlerini ulanmak arkaly elektrodlaryň her tonnasy üçin energiýa sarp edilişini takmynan 300 kWt/sagada azaldyp, uglerod zyňyndylaryny gytaklaýyn azaldyp biler.
2. Arassa energiýanyň ornuny tutmak
Bir tonna grafit elektrodlaryny öndürmek üçin takmynan 1,7 tonna standart kömür sarp edilýär we 4,5 tonna CO₂ çykarylýar. Grafitleşdiriş peçlerini işletmek üçin ýaşyl elektrik energiýasyny (meselem, gün ýa-da ýel energiýasyny) ulanmak zyýanly gazlaryň çykarylyşyny gönüden-göni azaltmaga mümkinçilik berýär. Mysal üçin, Içki Mongoliýadaky käbir kärhanalar “çeşme-tor-ýük-saklaýyş” integrasiýa taslamalary arkaly ýaşyl elektrik energiýasynyň paýyny 50% -den gowrak artdyrdylar we elektrodlaryň tonnasy üçin uglerod zyňyndylaryny 40% azalddylar.
3. Galyndy ýylylygy dikeltmek ulgamlary
Çörek bişirmek we grafitleşdirmek tapgyrlarynda galyndylary ýyladyş gazanlaryny gurmak, ýyladyş ýa-da elektrik energiýasyny öndürmek üçin bug öndürmek maksady bilen ýokary temperaturaly tütetgi gazyny (200-800°C) gaýtadan işläp çykarýar. Şansi Taýgu Baoguang uglerod taslamasy ýyllyk takmynan 2000 tonna standart kömür tygşytlamaga we galyndylary ýyladyş arkaly CO₂ zyňyndylaryny 5200 tonna azaltmaga mümkinçilik berdi.
II. Prosesleri optimizirlemek: Çig mal we energiýa sarp edilişini azaltmak
1. Arassalanan çig malyň öňünden işlenilmegi
- Kalsinasiýa tapgyry: Soňraky gaýtadan işlemegiň energiýa sarp edilişini azaltmak üçin nebit koksynyň häsiýetlerini (hakyky dykyzlyk ≥ 2.07 g/sm³, garşylyk ≤ 550 μΩ·m) gözegçilikde saklaň.
- Empregnasiýa prosesi: "Üç gezek emdirmek we dört gezek bişirmek" ýa-da "iki gezek emdirmek we üç gezek bişirmek" arkaly önümiň göwrüm dykyzlygyny ýokarlandyryň we gözenekliligini azaldyň. Mysal üçin, ikinji gezek emdirmek arkaly agramyň artmagynyň ≥9% derejesine ýetmek gaýtadan bişirme sikllerini azaldyp we energiýa sarp edilişini 15%-20% tygşytlap biler.
2. Pes temperaturada emele getirmek we gysgaldylan proses akymlary
Uçujy zyňyndylary azaltmak we soňraky bişirme temperaturasyny peseltmek üçin pes temperaturada emele getirmek usullaryny (meselem, 90-120°C-de ekstruziya) ornaşdyryň. Şol bir wagtyň özünde, çig maldan taýýar önümlere çenli sikli gysgaltmak we umumy energiýa sarp edilişini azaltmak üçin önümçilik iş akymlaryny optimizirläň.
3. Galyndy gazlary gaýtadan işlemek
CO we H₂ ýaly ýanýan komponentleri öz içine alýan bişirme peçlerinden çykýan tütet gazlaryny arassalap, ýyladyş ulgamlarynda gaýtadan ulanyp bolýar. Sinszýan Gündogar Ümidi Taslamasy her ýyl takmynan 300,000 m³ tebigy gazy tygşytlady we galyndylary gaýtadan işlemek tehnologiýasy arkaly CO₂ zyňyndylaryny 600 tonna azaldy.
III. Energiýa dolandyryşy: Sanlylaşdyrma we aýlawly ykdysadyýet
1. Intellektual energiýa gözegçilik ulgamlary
Önümçilik tapgyrlarynda energiýa sarp edilişiniň maglumatlaryny (meselem, elektrik energiýasy we ýylylyk) real wagt režiminde gözegçilik etmek üçin IoT sensorlaryny ornaşdyryň, AI algoritmleri arkaly enjam parametrlerini optimizirläň. Mysal üçin, bir kärhana intellektual gözegçilik arkaly grafitleşdiriş peçleriniň boş wagtyny 30% azaldyp, ýylda takmynan 500,000 kWt/sag elektrik energiýasyny tygşytlady.
2. Uglerodyň tutulmagy, ulanylmagy we saklanmagy (CCUS)
CO₂-ny ýerasty inýeksiýa etmek ýa-da himiki çig mal hökmünde ulanmak üçin kompressiýa etmek maksady bilen grafitleşdiriş peçleriniň tütetgi gazlarynyň çykyş ýerlerinde uglerody tutujy enjamlary gurnaň. Häzirki ýokary çykdajylara garamazdan (takmynan 300-600 RMB/tonna CO₂), CCUS çuňňur dekarbonizasiýa üçin möhüm uzak möhletli ýol bolup durýar.
3. Töweregi ykdysadyýet modelleri
- Hapa suwlaryň nol akdyrylmagy: Öý hojalyk hapa suwlaryny tütetme gazlaryny arassalamakda ýa-da bagçylyk işleri üçin gaýtadan ulanmak üçin arassalamak, şol bir wagtyň özünde önümçilik hapa suwlaryny kaskadly ulanmak. Şansi Taýgu taslamasy hapa suwlaryň nol akdyrylmagyny üpjün etdi we ýylda takmynan 100,000 tonna suwy tygşytlady.
- Gaty galyndylary gaýtadan işlemek: Çig mal sarp edilişini we galyndylary gaýtadan işlemek bilen baglanyşykly zyňyndylary azaltmak üçin haltalarda ýygnalan tozany (ýylda takmynan 344 tonna) we üfleme galyndylaryny (ýylda takmynan 500 tonna) önümçilik liniýasyna gaýtaryp bermek.
IV. Syýasat we Bazar Sinergiýasy: Pudagyň özgermegine itergi berýär
1. Ultra pes emissiýa standartlarynyň ýerine ýetirilmegi
ýaly standartlary kabul ediňAlýumin senagaty üçin hapalaýjy maddalaryň çykaryş standarty(GB25465-2010), tehnologiki täzelenmeleri talap etmek üçin bölejik maddalaryň, SO₂ we NOx konsentrasiýalarynyň degişlilikde ≤10 mg/m³, ≤35 mg/m³ we ≤50 mg/m³ bolmagyny talap edýär.
2. Uglerod söwda bazarynyň höweslendirmeleri
Uglerod kwotalarynyň söwdasy arkaly ykdysady çäklendirmeleri döretmek üçin milli uglerod bazaryna grafit elektrod önümçiligini goşuň. Mysal üçin, eger kärhana elektrodlaryň tonnasy üçin uglerod zyňyndylaryny 4,5 tonnadan 3 tonna çenli azaltsa, ol artykmaç kwotalary satmakdan girdeji alyp biler we zyňyndylary azaltmakda oňyn sikli döredýär.
3. Ýaşyl üpjünçilik zynjyry sertifikaty
Polat öndürijiler, ýokarky akymdaky önüm öndürijileri zyýanly gazlaryň zyňyndylaryny azaltmaga höweslendirmek üçin pes uglerodly grafit elektrodlaryny satyn almaga ileri tutup bilerler. Mysal üçin, bir elektrik ýaý peçli polat zawody üpjün edijilerden her tonna elektrod üçin ≤3,5 tonna CO₂ zyňyndylaryny gazanmagy talap etdi we bu bolsa talaplara laýyk gelmezlik üçin 10% baha tölegini girizdi.
Ýerleşdirilen wagty: 2025-nji ýylyň 12-nji awgusty