2021-nji ýylda nebit koksunyň bahasy yzygiderli täze ýokary derejä çykdy. Sentýabr aýynda nebit koksunyň bahasy keskin ýokarlanma tolkunyny döretdi. Bahanyň üýtgemegini teklip we islegiň esasy üýtgemeginden aýryp bolmaz. Bu tapgyrdan soň, ýagdaý nähili, geliň, göz aýlalyň.
Teklip we islegiň ugruny kesgitleýän iň esasy logika iň esasy kanuna baglydyr: gysga möhletde önüm gorlary, orta möhletde girdeji we uzak möhletde kuwwatlylyk. Teklip we islegiň üýtgemegi önümleriň bahalarynyň meýilini kesgitleýär, şonuň üçin nebit koksunyň bahalarynyň meýiline göz aýlalyň. 1-nji suratda nebit koksunyň, galyndysynyň we Brentiň bahalarynyň meýili görkezilýär (nebit koksunyň we galyndysynyň bahalary Şandong nebiti gaýtadan işlemek zawodynyň esasy bahasyndan alyndy). Galyndy bahasy halkara nebit bahasy Brent bilen sinhron meýili saklaýar, ýöne nebit koksunyň we galyndysynyň we halkara nebit bahasy Brentiň bahalarynyň meýili aýdyň däl. 2021-nji ýylda bahalaryň güýçli ýokarlanmagyna üpjünçilik, islege esaslanýan ýa-da başga faktorlar sebäp bolarmy?
Häzirki wagtda ýerli nebit koksynyň gorlary, portdaky nebit koksynyň gorlary, nebiti gaýtadan işleýän zawodlaryň gorlary, aşaky akymda kalsinasiýa zawody, pigment zawodynyň gorlary takyk gor maglumatlaryny jikme-jik alyp bilmeýärler, şonuň üçin teklip we islegiň üýtgemeginiň gorlary üýtgedýändigi barada netije çykarmak mümkin däl, ýöne häzirki wagtda barlag nusgalary, mysal üçin, sentýabr aýynyň başynda gaýtadan işleýän zawodlaryň gorlary pes boldy we birneme pese gaçdy. Bahalaryň ýokarlanmagy sebäpli uly möçberde tükenik ýok, ýagny häzirki nebiti gaýtadan işleýän zawodlar henizem ammar tapgyrynda.
2-nji suratda nebit koksynyň bahalarynyň diagrammalary bilen kokslamagyň gijikdirilen girdejisi (gijikdirilen kokslamagyň girdejisi, Şandong sebitinden nebit koksynyň bahalary), häzirki nebit bahalary ýokary, gijikdirilen kokslamagyň deňeşdirme boýunça girdejilidigi, ýöne 3-nji suratda ýerli nebit koksynyň önümçiliginiň üýtgemegi bilen birleşdirilende, gijikdirilen kokslamagyň ep-esli girdejisi nebit koksynyň önümçiliginiň üpjünçiliginiň artmagyna sebäp bolmady. Bu nebit koksynyň gaýtadan işlemekde we himiýa senagatynda önümçiligiň az bolan goşmaça önüm bolmagy bilen baglanyşyklydyr. Gijikdirilen kokslamagyň enjamynyň işe girizilmegi we ýüklenmesi nebit koksy tarapyndan doly sazlanmaz.
4-nji suratda Şanhaý bilen esasy spot baha diagrammasynda kükürt üçin, uglerodly alýuminiýiň akym ugurlarynyň köpüsinde ulanylýan ýerli kükürt koksy üçin, şonuň üçin iki bahany alyň, 4-nji suratda, esasanam 2021-nji ýylda, bahalaryň ýokarlanmagy elektrolitik alýumin kärhanasynyň işjeňligini goldaýar, mysal üçin, şu ýylyň birinji ýarymynda chinalco milliardlarça girdeji gazanmaga mümkinçilik berýär, ýyllyk ösüş 40 milliard ýuan töweregi, sanawa alnan kompaniýalaryň paýdarlaryna degişli arassa girdeji (arassa girdeji diýlip atlandyrylýar) 3,075 milliard ýuan bolup, 85 esse ýokarlandy.
Netijede, 2021-nji ýylda nebit koksynyň bahalary ýokarlanýar, isleg tarapyndan barha köp çekilýär we nebit koksynyň bahalary ýokarlanýar, bu bolsa üpjünçilik tarapynyň önümçiligi artdyrmagyna sebäp bolmady, isleg tarapynda heniz aýdyň azalma alamaty peýda bolmady, üpjünçilik tarapynda ýakyn geljekde enjamlaryň işe girizilmegi ýa-da import möwsümden daşary bolmagy mümkin, kokslaýyş enjamlarynyň gurluşygynyň gijikdirilmegi häzirki dartgynlylygyň üpjünçiligini we islegini artdyryp bilermi? Häzirki ýagdaýa gelende, üpjünçilik tarapynda köp mukdarda önümçilik peýda bolmasa ýa-da aşaky akymdaky isleg ugry möhüm üýtgeşiklikler ýüze çykmasa, häzirki dartgynly üpjünçilik we isleg gatnaşygynda düýpli üýtgeşiklik bolmagy kyn, nebit koksynyň bahasynda hem düýpli üýtgeşiklik bolmagy kyn.
Ýerleşdirilen wagty: 2021-nji ýylyň 18-nji sentýabry