Dünýä senagatynyň çalt ösmegi bilen, grafit poroşogy hem ýurtda, hem daşary ýurtlarda möhüm senagat mineral çig mallarynyň biri hasaplanýar. Esasanam soňky ýyllarda ylmyň we tehnologiýanyň ösmegi bilen grafit dürli pudaklarda uly rol oýnady.
Senagatda grafit magdanlary iki esasy kategoriýa bölünýär: kristal grafit magdanlary we durnukly kristal grafit magdanlary. Kristal grafit magdanlaryny has iki görnüşe bölüp bolýar: gatlakly we dykyz.
Hytaýdaky grafit magdanlary, esasan, gatlakly kristal görnüşli, soňra bolsa kriptokristal görnüşlidir. Dyk kristal grafit diňe Sinszýandaky Tokbula ýaly birnäçe kände duş gelýär we senagat gymmaty azdyr.
Senagat grafiti gatlak grafitiň asyl himiki häsiýetlerini, ýagny kislota garşylygyny, korroziýa garşylygyny we fiziki häsiýetlerini, şeýle hem ýokary we pes temperatura garşylygyny saklaýar. Onuň basyş güýji 800 kg/sm²-den ýokarydyr we oksidlenmäge garşy durýar. Ol 450℃ howada agramynyň 1% -ni ýitirýär we 15-50% -e çenli gaýtadan galma tizligine eýedir. Şeýle hem, grafit poroşogynyň örän güýçli öz-özüni ýaglamak ukybyna eýedir. Şonuň üçin grafit metallurgiýada, himiýa inženerçiliginde, nebithimiýada, ýokary energiýaly fizikada, awiakosmosda, elektronikada we beýleki ugurlarda giňden ulanylýar.
Grafitiň häsiýetlerinden peýdalanyp, adamlar inženerçiligiň zerurlyklaryna laýyklykda dürli görnüşli önümleri, mysal üçin ýokary arassa grafit, çeýe grafit, kompozit grafit we ş.m. öndürdiler. Onuň işini ýokarlandyrmak üçin grafit süýümler, grafit metal simleri, metal torlary we metal işläp bejerýän plitalar bilen birleşdirilip, grafit poroşogy kompozit grafit emele getirýär, bu bolsa onuň berkligini we çeýeligini ep-esli artdyrýar.
Kompozit grafit, esasan, smolalar, sintetiki kauçuklar we plastmassalar bilen sowuk preslenýär ýa-da gyzgyn birikdirilýär. Şeýle hem suwuk grafit we ýarym suwuk grafit bar.
Grafit möhürlemek, ýylylyga çydamlylyk, korroziýa garşylygy, elektrik geçirijiligi, ýylylygy saklamak, basyşa çydamlylyk, aşynma garşylygy we oksidlenme garşylygy ýaly dürli ugurlarda möhüm rol oýnaýar, bu bolsa ýurt içinde we daşary ýurtlarda hünärmenleriň giňden ünsüni özüne çekdi. Elbetde, grafit häzirki zaman ofis enjamlaryna hem sessiz goşulýar. Mysal üçin, Szýansi welaýatyndaky arhiw enjamlary zawody grafiti ulanyp, ony mör-möjeklerden goran tegelek listlere öwürýär we dermanlary adsorbsiýa etmek üçin belli bir ukybyna eýedir we bir ýyllap täsirini saklap bilýär.
Grafitiň kiçi giňelme koeffisiýenti we çalt temperatura üýtgemelerine çydamlylygy sebäpli, ony aýna gap-gaçlar üçin galyp hökmünde ulanyp bolýar. Grafit ulanylandan soň, gara metallardan alynýan dökümler takyk ölçeglere, tekiz ýüzlere we ýokary girdeji derejesine eýe bolýar. Olar işlenilmezden ýa-da diňe az mukdarda işlenilmezden ulanylyp bilner, şeýlelik bilen köp mukdarda metal tygşytlanýar. Toz metallurgiýasynyň önümçiliginde gaty erginler, gaýyklar we gap-gaçlar ýaly prosesler adatça grafit materiallaryndan ýasalýar. Mundan başga-da, grafit wakuum ereýän grafit izolýasiýa plitalary we esaslary, şeýle hem ýokary temperatura çydamly peç turbalary, sterženler, plitalar we bölümler ýaly komponentler hökmünde hem ulanylyp bilner.
Ýerleşdirilen wagty: 2025-nji ýylyň 21-nji maýy